Hartrevalidatie

De kinesitherapeut is vaak de eerste persoon van het hartrevalidatieteam die je ontmoet tijdens je opname.

Op de dienst hartchirurgie gebeurt dit soms al vóór je operatie. Je krijgt dan ademhalingsoefeningen, met of zonder een ademhalingstoestel. Deze oefeningen helpen om:

• je longen in goede conditie te houden
• je ademhaling te verbeteren
• je longcapaciteit te vergroten

Je leert ook hoe je op een goede manier kunt hoesten en hoe je je borstkas kunt ondersteunen met een borstcorset.

Na de operatie gaat de revalidatie verder op de dienst intensieve zorgen. Je doet opnieuw de ademhalingsoefeningen die je eerder hebt geleerd.

Als je terug op je kamer bent, begin je stap voor stap opnieuw te bewegen:

• eerst rechtzitten
• daarna staan
• vervolgens wandelen op de gang

De oefeningen worden geleidelijk opgebouwd zodat je hart opnieuw sterker wordt en je borstkas soepeler. Tegen het einde van je opname leer je meestal ook traplopen en fietsen op een hometrainer.

Soms komt een relaxatietherapeut bij je langs tijdens je opname in het ziekenhuis. Dit gebeurt bv.:

• op vraag van een arts
• als de kinesitherapeut merkt dat je hyperventileert

Hyperventilatie kan ontstaan door ademhalingsproblemen, zoals astma of COPD, maar ook door angst of spanning.

Samen met de relaxatietherapeut oefen je:

• aangepaste ademhalingstechnieken
• ontspanningsoefeningen
• een rustige buikademhaling (diafragmale ademhaling)

Deze oefeningen kunnen helpen om rustiger te ademen en je meer ontspannen te voelen.

Na een hartinfarct, hartoperatie of bij hartfalen krijg je begeleiding van een diëtist. Die geeft je advies over gezonde voeding bij hart- en vaatziekten.

Een hartvriendelijke voeding is eigenlijk een gezonde, evenwichtige voeding zoals voor iedereen wordt aangeraden. De voedingsdriehoek helpt je om te zien welke producten je best meer of minder eet.

Belangrijke aandachtspunten:

• Kies vaker voor gezonde vetten (onverzadigde vetzuren) en beperk ongezonde vetten (verzadigde vetzuren)
• Gebruik minder zout
• Drink alcohol met mate: maximum 10 glazen per week, niet meer dan 1 tot 2 glazen per dag en minstens 2 alcoholvrije dagen per week
• Beperk suikerhoudende producten en dranken
• Eet voldoende vezelrijke voeding, zoals volkoren producten, groenten en fruit

Concrete tips vind je ook in onze brochure.

Gezonde voeding ter preventie van hart- en vaatziekten

Download

Tijdens je opname zal een sociaal werker met je praten om beter te begrijpen hoe je thuissituatie eruitziet. Er wordt gekeken of je voldoende steun hebt van familie of vrienden.

Dit is belangrijk, omdat je na ontslag uit het ziekenhuis niet alleen mag komen te staan. Na een hartoperatie is het meestal aanbevolen dat er tot ongeveer een week na ontslag iemand bij je aanwezig is.

Mogelijke ondersteuning na je ontslag

Afhankelijk van je situatie kan er hulp geregeld worden, zoals:

• gezins- of bejaardenhulp
• poetshulp
• thuisverpleging
• oppas aan huis
• levering van warme maaltijden
• psychologische begeleiding
• een kort verblijf in een hersteloord (eventueel samen met je partner)
• een tijdelijk verblijf in een woonzorgcentrum met revalidatie
• nachtoppas

De sociaal werker kan, indien nodig, ook contact opnemen met je familie of naasten. Er wordt daarbij rekening gehouden met jouw gevoelens en die van je omgeving.

Administratieve ondersteuning

De sociale dienst helpt ook met de administratie, zoals het aanvragen van een financiële tussenkomst voor je hartrevalidatie bij je mutualiteit.

Tijdens je opname zal een psycholoog met je kennismaken. Die wil samen met jou bekijken hoe jij een ingrijpende gebeurtenis zoals een hartinfarct, hartoperatie of hartfalen beleeft.

Iedereen reageert anders. Sommige mensen voelen zich angstig, onzeker of somber. Anderen blijven eerder rustig. Ook verschilt het per persoon hoeveel informatie men wil: sommigen willen alles goed begrijpen, anderen vertrouwen vooral op de arts en het zorgteam.

Ook je partner kan steun nodig hebben

Een hartziekte of operatie heeft vaak ook impact op je omgeving. Je partner kan zich machteloos voelen of niet goed weten hoe ermee om te gaan. Daarom kan het belangrijk zijn dat ook je partner zijn of haar gevoelens kan delen. De psycholoog of een vertrouwenspersoon kan hierbij helpen.

Levensstijl en herstel

Na een hartinfarct, hartoperatie of diagnose van hartfalen is het vaak nodig om je levensstijl grondig aan te passen. Dit helpt niet alleen bij je herstel, maar ook om nieuwe hartproblemen te voorkomen.

Tijdens het eerste gesprek bekijkt de psycholoog samen met jou:

• mogelijke risicofactoren in je levensstijl (zoals roken)
• hoe gevoelig je bent voor stress en hoe je ermee omgaat
• welke veranderingen haalbaar zijn voor jou

Op basis daarvan krijg je advies en ondersteuning om stap voor stap gezondere keuzes te maken in je dagelijkse leven.

Bij de start van de ambulante hartrevalidatie heb je eerst een gesprek met de kinesitherapeut. Samen bekijken jullie welke oefeningen en trainingen voor jou geschikt zijn. Het is de bedoeling dat je twee tot drie keer per week komt trainen in de revalidatiezaal. Daar is alle nodige oefenapparatuur aanwezig.

Een trainingssessie duurt ongeveer een uur en bestaat uit:

• conditietraining
• spierversterkende oefeningen

Hiervoor worden verschillende toestellen gebruikt, zoals een hometrainer, step, roeitoestel, crosstrainer, loopband, krachttoestellen.

De oefensessies vinden plaats in groep. Toch volgt elke patiënt een persoonlijk oefenprogramma dat aangepast is aan zijn of haar mogelijkheden en conditie. Je hoeft je dus geen zorgen te maken over de inspanningen. Tijdens de training worden je hartslag en bloeddruk gecontroleerd. Als er afwijkingen zijn, wordt je behandelend cardioloog verwittigd.

Het revalidatieteam bespreekt wekelijks hoe je revalidatie verloopt.

Een hartaandoening, hartinfarct of hartoperatie kan veel emoties met zich meebrengen. Sommige mensen voelen zich onzeker, angstig of somber. Daarom kun je tijdens de ambulante hartrevalidatie vrijblijvend drie groepssessies volgen bij de relaxatietherapeut. Tijdens deze sessies leer je:

• je lichaam beter ontspannen
• meer bewust worden van je lichaam
• beter omgaan met stress en onrust

Het doel is om de vicieuze cirkel van stress en lichamelijke klachten te doorbreken, zoals hyperventilatie, gespannen spieren, slaapproblemen ... Je leert praktische technieken die je ook in het dagelijkse leven kunt gebruiken. Zo kun je beter omgaan met spanning, piekeren en stress, en voel je je vaak sterker en rustiger.

Als je dat wil, kan je tijdens de ambulante fase nog steeds terecht bij onze diëtisten voor advies over gezonde voeding.

Ook tijdens de ambulante hartrevalidatie kun je terecht bij de maatschappelijk werker. Je kunt er hulp en advies krijgen over:

• het organiseren van thuishulp
• het hervatten van je werk
• administratieve vragen
• vragen over je inkomen of uitkeringen
• financiële zorgen of moeilijkheden

Daarnaast biedt de sociaal werker ook psychosociale ondersteuning, zowel voor jou als voor je partner of naasten. Samen zoeken jullie naar oplossingen die passen bij jouw situatie, zodat je je herstel zo goed mogelijk kunt verderzetten.

Een hartaandoening kan een grote impact hebben op je leven. Je kunt lichamelijke klachten ervaren die je onzeker of ongerust maken. Daarnaast krijg je vaak advies om je levensstijl aan te passen. Dit kan gevoelens veroorzaken zoals angst, stress, prikkelbaarheid, emotionele onzekerheid ...

Je kunt hierover praten met de psycholoog. Samen bekijken jullie hoe je beter kunt omgaan met:

• de verwerking van wat je hebt meegemaakt
• stress en spanning
• piekeren of onrust

Ook voor rookstopbegeleiding kun je terecht bij de psycholoog-tabacoloog.

Een hartaandoening heeft vaak ook invloed op je partner of gezin. Je partner kan zich onzeker of angstig voelen over jouw gezondheid. Ook hiervoor kan begeleiding en ondersteuning aangeboden worden.

Om de twee maanden organiseren we infosessies waaraan je kunt deelnemen. Deze sessies zijn een belangrijk onderdeel van het hartrevalidatieprogramma. Tijdens de infosessies krijg je uitleg over onderwerpen zoals:

• medische informatie over hartproblemen
• gezonde voeding
• stress en hoe ermee om te gaan

De sessies worden gegeven door een zorgverlener van het hartrevalidatieteam die gespecialiseerd is in het onderwerp. Je krijgt samen met je partner vooraf een schriftelijke uitnodiging om deel te nemen.