Symptomen en oorzaken

Wat is het?

Met een niersteen wordt effectief een steen of verkalking bedoeld die zich in de nier, nierkelken of in het nierbekken bevindt. Een niersteen wordt gevormd in de nier. Op een bepaald moment kan deze steen "afbreken" en vast komen te zitten in het afvoersysteem: in een nierkelk, ter hoogte van de uitgang van het nierbekken of nog verderop in de urineleider zelf. Hierdoor wordt dan het afvloeien van de urine geblokkeerd: dan pas ontstaat pijn en wordt de niersteen dus "voelbaar".

Nierstenen worden onderverdeeld in twee grote categorieën: stenen die calcium (kalk) bevatten en stenen die geen calcium bevatten. De meerderheid van de nierstenen bevat calcium, tesamen met nog een ander mineraal zoals fosfaat of carbonaat. Stenen die geen calcium bevatten (bijvoorbeeld urinezuurstenen, infectiestenen of cystinestenen) worden gekenmerkt door een heel eigen ontstaansgeschiedenis: er is dan sprake van een link met jicht (urinezuurstenen), met aanslepende urinaire ontstekingen of een bepaalde genetische afwijking (cystinurie). Deze stenen die geen calcium bevatten worden ook gekenmerkt door een heel eigen therapie: sommige van dergelijke stenen kunnen met medicatie opgelost worden en dergelijke tekenen weinig tot niet onder radiografische straling, hetgeen diagnose en behandeling soms bemoeilijkt.

Symptomen

Wanneer het afvloeien van de urine geblokkeerd wordt, zet (een deel van) de nier uit en ontstaat er spanning op het nierkapsel. Dit veroorzaakt hevige pijn, gekend als een nierkoliek. Deze pijn komt plots op en de patiënt weet er zich geen houding door te geven; dit noemt men bewegingsdrang. Dikwijls gaat de pijn gepaard met misselijkheid en braken. Als de steen zich wat verlegt, kan de urine opnieuw afvloeien en verdwijnt de pijn weer.

Diagnose en behandeling

Preventieve maatregelen

Alle types niersteenpatiënten volgen (heel algemeen gesproken) best onderstaande preventieve maatregelen op:

  • Drink twee à drie liter per dag. De meeste vloeistoffen zijn geschikt om te drinken, behalve pompelmoessap en water met extra toegevoegde mineralen.
  • Eet gevarieerd met veel groenten, fruit en vezels. Een normale zuivelinname vormt geen problemen. Zoutinname moet beperkt worden. Wees redelijk in je vleesconsumptie.

Hoe wordt de diagnose gesteld?

De diagnose wordt gesteld door een echografie, CT-scan van het abdomen en een intraveneuze urografie.

Behandeling

  • Niersteenvergruizer (ESWL)
  • Percutane nefrolitholapaxie (PNL)
  • Flexibele ureteroscopie (FURS) of retrograde intrarenal surgery (RIRS)

Behandelende centra & specialisaties

Urologisch centrum

Laatste publicatiedatum: 18/03/2020
Verantwoordelijk auteur: Dr. Ameye Filip