Radicale hysterectomie

Vooraf zal je verschillende onderzoeken ondergaan om een duidelijk beeld te krijgen van de uitgebreidheid van de ziekte en om te bepalen of een operatie mogelijk is. Dat kan onder andere bestaan uit:

• Bloedafnames
• Beeldvorming (CT-scan, PET-scan, MRI)
• ECG

Je dient ook een anesthesiologisch nazicht te hebben voor de operatie. Dit kan ofwel fysiek in het ziekenhuis, ofwel online. Hierbij krijg je ook meer uitleg over de verdoving en welke bijkomende leidingen eventueel nog geplaatst worden. Zo nodig kunnen ook nog bijkomende onderzoeken ingepland worden.

Minstens 3 dagen op voorhand word je opgebeld om het opnameuur door te geven. Daarnaast wordt hierbij ook vermeld tot wanneer je mag eten/drinken.

Enkele basiszaken vind je hieronder, meer uitgebreide informatie vind je hier.

• Identiteitskaart of ISI+-kaart
• Medicatielijst en je thuismedicatie (zo mogelijk in de originele verpakking)
• Persoonlijk materiaal
  • Slaapmateriaal: slaapkleedje en/of pyjama (een slaapkleed is de eerste dagen gemakkelijker)
  • Ondergoed
  • Stevige pantoffels of gesloten schoenen
  • Tandenborstel en tandpasta
  • Zeep en/of douchegel en shampoo
  • Eventueel een kamerjas
  • Enkele kledingstukken
  • TED kousen (steunkousen) indien je deze al hebt

• Je meldt je aan bij de opnamedienst op het afgesproken uur. Hier moet je je kamerkeuze doorgeven.
• Je komt nuchter binnen. De volgende regels zijn van toepassing:
  • Lichte maaltijd tot 6 uur voor de ingreep
  • Zware maaltijd tot 8 uur voor de ingreep
  • Water en andere heldere (niet-alcoholische) dranken tot 2 uur voor de ingreep. Koffie mag, maar zonder melk.
• Eenmaal op de kamer komt een verpleegkundige bij je en overloopt met jou een aantal vragen (eventuele allergieën, je medische geschiedenis, je medicatie...). Je brengt je medicatielijst mee.

Een verhoogd bloedverlies kan zowel tijdens als na de operatie optreden. Een bloedtransfusie kan noodzakelijk zijn. Zo de bloeding na de operatie gebeurt (een nabloeding), dan kan een extra ingreep nodig zijn.

Dit kan bijvoorbeeld gaan om een wondinfectie, urineweginfectie of longontsteking. Behandeling met antibiotica kan nodig zijn.

Door minder te bewegen na de operatie kan een bloedstolsel ontstaan in de benen of longen. Daarom krijgt je bloedverdunners en wordt vroege mobilisatie gestimuleerd.

Door de nabijheid in het bekken kunnen blaas, urineleiders, darmen of zenuwen geraakt worden. Dit kan tijdelijk of soms blijvend klachten geven. Herstel of verwijdering van (delen van) deze organen kan nodig zijn.

In het geval van complicaties of verklevingen kan het, in het geval van een kijkoperatie, nodig zijn om een grotere insnede te maken en over te gaan tot een open buikoperatie.

Omdat de zenuwen rond de blaas mee verwijderd of beschadigd kunnen worden, kan plassen moeilijker zijn. Soms is tijdelijk een blaassonde nodig, in zeldzame gevallen blijven de plasklachten aanwezig.

Kort na de operatie of na verschillende maanden kan er een zwakke plek in de buikwand ontstaan op de plaats van het litteken. Hierdoor kan een bult of zwelling ontstaan, soms met een zeurend gevoel of pijn. Dit noemen we een littekenbreuk.

Na de operatie kan lymfevocht zich ophopen in de benen (lymfeoedeem) of in de buik (lymfecyste), vooral als er lymfeklieren verwijderd zijn. Dit kan leiden tot zwelling, een zwaar gevoel of spanning in de buik of benen en soms tot infecties. Kinesitherapie of een lymfedrainage kan soms helpen. Soms dient een drain geplaatst te worden.

Op de afdeling worden regelmatig controles uitgevoerd om de pols, temperatuur, bloeddruk en pijn te evalueren. Daarnaast wordt ook de urineproductie, het bloedverlies en de darmwerking geëvalueerd.

Meestal krijgt men de avond van de ingreep nog iets te drinken. Wanneer je iets te eten krijgt beslist de chirurg en zal meestal de avond van de ingreep zijn. Je begint met iets kleins en bouwt geleidelijk aan op.

Een goede pijnbestrijding is uitermate belangrijk voor een goed herstel. Het helpt je beter te ademen, te hoesten en te bewegen – en dat verkleint de kans op complicaties zoals longproblemen of trombose. Bovendien kost pijn veel energie die je nodig hebt voor je herstel.

Pijnstilling zal vaak via pillen gegeven worden, maar zo nodig kan dit ook via een infuus, een epidurale of via een injectie in de bilspier gegeven worden.

Geef het altijd aan als je pijn hebt – wacht niet tot het te erg wordt. Ernstige pijn voorkomen is makkelijker dan pijn achteraf verlichten.

Tijdens de operatie werd een blaassonde geplaatst. Dit gebeurt om verschillende redenen: voor jouw comfort, om de wonde voldoende rust te geven om te genezen, en omdat de zenuwen die instaan voor het legen van de blaas dicht bij het operatiegebied lopen en soms beschadigd kunnen raken. Hierdoor kan het plassen na de ingreep moeilijker zijn.

Wanneer de blaassonde verwijderd wordt, controleren we altijd of je de blaas goed kan ledigen. Dit gebeurt met een echo via de buik. Blijft er te veel urine achter in de blaas (een residu), dan kan de verpleegkundige je tijdelijk sonderen of opnieuw een blaassonde plaatsen. In sommige gevallen ga je met een blaassonde naar huis. In dat geval wordt ongeveer een week later in het ziekenhuis een “blaastraining” uitgevoerd: de sonde wordt dan verwijderd en er wordt opnieuw getest of je de blaas vlot kan leegmaken.

De blaassonde kan soms al de dag na de operatie verwijderd worden, maar het kan ook zijn dat ze enkele dagen moet blijven. Dit wordt steeds door de chirurg beslist.

Bij het eerste keer uit het bed komen zal de verpleging je helpen. Ook bij de verzorging zal je hulp krijgen zo nodig.

Zo jouw wonde gesloten werd met wondhaakjes of niet-resorbeerbare hechtingen, worden deze ongeveer 8 dagen na de ingreep verwijderd door de huisarts. Je dient hiervoor zelf een afspraak te maken.

Je krijgt ook dagelijks een inspuiting in de onderhuid om een trombose te voorkomen. Dit omdat een operatie en de verminderde mobiliteit het risico op een bloedklonter verhogen. Deze moet 3-4 weken gegeven worden en zal thuis door een thuisverpleging of jouwzelf gebeuren.

Meerdere studies hebben aangetoond dat vroegtijdig bewegen het herstel versnelt en het risico op complicaties vermindert. Daarom word je zo snel mogelijk gemobiliseerd met hulp van de verpleging. Zo je een open buikoperatie onderging zal vaak ook de kinesist langskomen om ademhalings- en bewegingsoefeningen te doen.

Door te bewegen zal je je fitter en minder moe voelen. Zo de pijn je belemmert om te bewegen moet je dit aangeven en zal er extra pijnstilling voorzien worden.

Ook voor de operatie is bewegen van groot belang. Probeer dus ook voordien meerdere keren per dag te wandelen of te fietsen.

• Vermoeidheid en herstel van conditie
  • Zowel fysiek als mentaal is het een zwaar parcours en kan het herstel enige tijd duren.
• Pijn en ongemak
  • Lichte pijn of een trekkend gevoel in de buik of de wondregio is normaal. Dit verbetert geleidelijk.
• Blaasklachten
  • Moeilijk plassen of een minder goed gevoel van aandrang. Dit doordat de zenuwen die hiervoor instaan beschadigd kunnen raken tijdens de operatie. Meestal recupereert dit over het verloop van enkele weken/maanden, soms kan dit blijvend zijn.
• Darmklachten
  • Ook de zenuwen naar de endeldarm kunnen tijdens de operatie beschadigd worden. De darmen kunnen hierdoor (meestal tijdelijk) trager werken, met winderigheid of verstopping. Je mag gerust een laxeermiddel nemen zo dit het geval is.
• Onvruchtbaarheid
  • Na de ingreep kan men geen kinderen meer krijgen. Voor jonge mensen met een kinderwens kan dit hard aankomen. Je kan hiervoor steeds terecht bij je arts of de verpleegkundige, en zo gewenst kan je in contact gebracht worden met een psycholoog.
• Vervroegde menopauze zo men nog niet in de menopauze was
  • Gezien het verwijderen van de eierstokken ook de hormoonproductie stillegt kan dit abrupt leiden tot overmatig zweten, opvliegers of depressieve buien.
  • Er kan steeds met de arts bekeken worden of hier medicatie voorgeschreven voor kan worden.

• Lymfevochtophoping
  • Na het verwijderen van lymfeklieren kan er vochtophoping in de buik (lymfecyste) of in de benen (lymfoedeem) ontstaan. Dit kan kort na de operatie optreden, maar soms ook pas maanden tot jaren later. Bij een schildwachterklierprocedure is de kans kleiner, maar het risico blijft bestaan. Zo nodig kan de arts je verwijzen voor lymfedrainage of gespecialiseerde kinesitherapie.

De behandeling van baarmoederhalskanker kan invloed hebben op je seksualiteit en gevoel van intimiteit. In de eerste periode ligt de focus vaak op herstel, maar ook op de langere termijn kunnen er veranderingen optreden, zowel lichamelijk als emotioneel.

Mogelijke lichamelijke veranderingen

• Vaginale droogte en pijn bij het vrijen
  Door de veranderingen in hormonen wordt de vaginawand droger en dunner. Hierdoor kan seks pijnlijk of onaangenaam worden. Een glijmiddel of een vaginale crème kan helpen. Overleg dit met je arts.
• Verandering in bezenuwing
  Door de operatie kunnen zenuwen rond de vagina mee verwijderd of beschadigd zijn. Hierdoor kan het seksueel opgewonden raken moeilijker zijn dan voorheen en kan de beleving van seksualiteit veranderen. Sommige vrouwen merken dat het langer duurt om in de stemming te komen. Vaak went dit na verloop van tijd en vindt men opnieuw een manier waarop seksualiteit vertrouwd en aangenaam kan aanvoelen.
• Verkorte vagina
  Dit betekent niet dat je geen seks meer kunt hebben, wel kan het gevoel dat je aan het einde van de vagina hebt, anders zijn. Ook voor je partner kan dit verschillend aanvoelen.
• Verminderde zin in seks
  Zo de eierstokken verwijderd werden daalt het niveau van de vrouwelijke (maar ook mannelijke) hormonen sterk. Dit kan zorgen voor minder zin in vrijen of minder seksuele opwinding.

Praat erover

Het is niet altijd makkelijk om de draad weer op te pakken. Wat jij ervaart is persoonlijk, en er bestaat geen ‘normaal’. Het belangrijkste is dat jij je er goed bij voelt. Heb je vragen of zorgen? Bespreek ze gerust met je arts, verpleegkundig specialist, psycholoog of seksuoloog. Zij kunnen met je meedenken over oplossingen of ondersteuning.

De diagnose en behandeling van baarmoederhalskanker kunnen emotioneel zwaar zijn. Angst, verdriet, onzekerheid en zorgen over de toekomst zijn normaal. Ook kan je te maken krijgen met veranderingen in je zelfbeeld, stemming of hoe je naar je lichaam kijkt.

Sommige vrouwen voelen zich minder vrouwelijk of ervaren moeite met hoe hun lichaam eruitziet of aanvoelt na de behandeling. Dit kan invloed hebben op je zelfvertrouwen, je relatie en je dagelijks functioneren.

Het verwerken van de ingreep en de impact op je vrouw-zijn of zelfbeeld vraagt tijd, maar praat er ook over met iemand die je vertrouwt. Ook professionele hulp, zoals een psycholoog of oncologisch verpleegkundige, kan steun bieden. Je hoeft het niet alleen te doen.